Alice in Chains

Alice kendine küsmüş, kimseyi görüştürmüyordu kendiyle. Her türlü tersine çevirmenin mübah sayıldığı, her nevi farklılığın el üstünde tutulduğu ve uzlaşmazlığın bütün yanlarının saygıyla ve özlemle anıldığı günlerin geride kaldığı bir dönemdeydik. Bu vesileyle Alice kendini çeşitli çeşitli farklı düşünceler üretmeye ve bu düşünceler içine hapsolmaya adamıştı. İnsanlara olan güvenini yitireli beridir kendini daha derin bir içeriğe sahip iletişim biçimlerinin keşfine vakfetmişti Alice.

Dikizlenen birer yaşamımızın olması, bu yaşamın her an sona erme ihtimaliyle karşı karşıya bulunması, nefretin nefreti doğurması, şiddetin şiddeti dölleyebilecek yeteneğe sahip olması ve entelektüel gevezeliğin moda haline gelmesi ve Alice’in tüm bunların farkında olmasıydı Alice’i kendine küsmeye iten. Kendine küsen Alice iletişimsel eylem hevesimi kursağımda bırakmakla kalmadı, ayrıca entelektüel açıdan iyi beslenip iyi beslememe de engel oldu. Olan bir başka şey de Alice’in bilincinin yerini bilinçaltının istila etmesiydi. Kedilerle fareler cinsi münasebette bulunuyordu Alice’in bilincinin altında. Altındaydı herkesin aklı Alice’in dışında.

Alice’in bilinçaltı: Hiç kimse beni sevmiyor. Yalnızlığın şöhretten farkı ne? Hiç kimse beni sevmiyor. Kediler fareleri döllüyor, kediler azalırken fareler artıyor. Sistemlerin temellerine düşlerini dizenlerdir geleceği “şekle ve şemale” sokanlar.

Alice’in bilinci: Geberteceğim seni, geberteceğim seni, geberteceğim… Üreme işteş bir eylemin ürünüdür. Üremenin anlamı ve görüntüsü değişmiştir. Bulanık bir bilincim ben. Birtakım Yaratıkların, başka yaratıkların varlığını sürdürmek için kendi varoluş alanlarını yok etmesi sözün konusudur. 

Bu elemli cümlelerin diş ağrısını andıran sahneler olması, bu sahnelerin içlerinin doldurulması gerekmesi, hastaların bu sahneleri severken aşka ve yelkenlilerin de rüzgara karşı gelmesi sebepleriyle, bakarken Alice’in suratına hastalar, “ben söyleyeceğimi söyledim vaktiyle” dedi Alice. Dedi Alice ki: “Ben söyleyeceğimi söyledim. Ben sizi sessizliğimle yargıladım.”

Alice’in en yakın dostu uyandırdı o sabah Alice’i karmaşık düşlerinden. Bir böceğe dönüşmüş olarak uyanmadığı için şükran çekti Alice. Şükran çektikten sonra bir de otuzbir çekti Alice. Yatağının zincirlerini lehine çevirmesi gerektiğini söyledi Alice’e Alice’in en yakın dostu. Alice’in en yakın dostu Alice’e dedi ki: “Yatağının zincirlerine vurulmuş olabilirsin, üzülme; sakin ol. Sakin ol yavrucuğum çünkü yatağının zincirleri seni düş dünyanın derinliklerine daldırıp hayal gücünü zenginleştiren birer araçtır. Evet, delirmektesin zincire vurulu olduğun için ve/fakat unutma ki bilincinin ve bilinçaltının muhteviyatı senin şunu idrak etmene engel teşkil etmemelidir: Hiç bir deli yeteri kadar deli değildir ve hiç bir akıllı yeteri kadar akıllı değildir. Delilik toplumun deliliğinin bir ürünüdür.”

Alice, zincirlerini unutmadan: “Deliliğe daha büyük bir delilikle karşılık vermekten söz ediyorsun sen.”

Alice’in en yakın dostu: “Evet ve bu yüzden ‘deli insan kendinden başka herkesi deli sanıp entelektüel gevezeliğe soyunur’ diyorlar arkamdan.”

Alice, zincirlerini yalayarak: “Hiç değilse deli olduğumuzun farkında olacak kadar akıllıyız biz; peki ya onlar?!”

Alice’in en yakın dostu gider. Alice’in en yakın dostu gittikten sonra Alice şöyle düşünür: “Aptallar hata yapa yapa akıllanırlar. Bunlar aptallıklarını yeni aptallıklarla ve envai çeşit hatalarla besliyorlar. Hata yaptıkça daha da aptallaşıyorlar, aptallaştıkça daha büyük hatalar yapıyorlar. Şu halde bilginin iktidarla olan ilişkisinin, aklın sınırlarının ve bilginin çağımız ortadoğuakdeniz ülkelerinden birindeki konumunun sorgulanması gerektiği inancı hakim duygu ve düşüncelerime. Duyguların ve düşüncelerin hürriyetin hakimiyetinden yoksun bir ortamda ve zamanda  dile getirilmesi, söz konusu ortamın ve zaman kesitinin bilgiye talebin minimal düzeylerde seyreylediği bir doğaya sahip olması ve dolayısıyla da zoraki çabalarla dil vasıtası ile hayata nüfuz ettirilmeye çalışılan fikirlerin delilik diye telakki edilen bir uğraş konumuna yerleştirilmesi, düşünce üretiminin bu coğrafyada var olamayacağı inancı ve hatta her türlü alternatif bakış açısının şımarıklık ve kendini beğenmişlik bellenişi elbette ki zamanla “radikal entelektüelliğin” ayıp sayıldığı, “entelektüel” kelimesinin dile getirilmesinin bile tüyleri diken diken ettiği, bilginin değersizleştiği ve retoriğin(etkileyici konuşma becerisi) iktidarı ele geçirdiği saçma sapan bir oluşumu dünyaya getirir. Bu oluşum kendi kendini her fırsatta yeniden yaratan görüntüde farklı totaliter söylemlerin oluşturduğu anlamsız monologlar karmaşasının anlamlıymış gibi görünen bir oyun formunda sahnelemesine zemin hazırlamaktadır. Olumlu yönde en ufak bir dönüşüm geçirmeyen, değişmeyen, kopuş yaşamayan, parçalanmayan bir toplumun bütünlüğünün gerekliliği her fırsatta gereksiz yere vurgulanırken, nesiller değişmekte ve/fakat ne “yasal muhalefet” ne de “yasadışı iktidar” değişmektedir. Bu durumda statükodan yani durumun zamana bağlı mevcudiyetinden söz etmek anlamını yitirirken, gerçek anlamda anti-statükocu tavırlar sergilemek de ceza gerektiren birer suç haline getiriliyor. Bir insana kırk kere deli dersen deli olmaz belki ama en azından kendini deli sanmaya başlar ki bu da zaten deliliğin yarısıdır. Diğer yandan kırk kere ‘bağımsızım’, kırk kere de ‘özgürüm’ dersen işte bağımsızlık ve özgürlük kırk kere uzaklaşır senden. Tersten ziyade farklı işleyen bir mekanizma gerekir düzlüğe çıkmak için bu çarpıklıktan. Bu çarpıklık ancak çarpıtma, daha doğrusu boşlukları doldurma yöntemiyle alt edilebilir. Yalan söylemenin, yani doğru sanılan şeylerdeki yanlışlıkları göstermenin duruma göre iyi yanları olabilir. Plato’yu eleştirmeyen Batılı düşünür kalmamıştır. Plato’yu eleştirmek demek ondan yararlanmamak demek değildir. Mesela Marx’tan yararlanmanın en iyi yolu Marx’ı eleştirmektir. Yani kısacası işte Plato’yu da, Kant’ı da, Marx’ı da, Derrida’yı da, onu da bunu da eleştireceksin, daha doğrusu bunlara eleştirel yaklaşacaksın; bunlar da insan. Bunlar da hak ediyor eleştirilmeyi. Bunların metinlerinde de boşluklar var. Diğer yandan kör bir inançla Aristo’nun, Sokrat’ın, Plato’nun isimlerini sıralamak ve “bunlar Gâvurdur” demek kişiye ve topluma ancak zarar verir. Eleştiri yeni bir şey söylemeli. Fikir dünyasında sınırlara ve barikatlara yer olur mu hiç?! Zaten çekmişiniz çizgileri dünyanın üstüne, hiç olmazsa beyinlerinizi bölüp de tıkmayın kendinizi ve bizi hücrelere. İnsan okuduğu şeye inanmalı ve/fakat okuduğu şeyin doğruluk ihtimali olduğu kadar yanlışlık ihtimalinin de olabileceği ihtimalini göz önünde bulundurarak kesin doğruluğuna veya kesin yanlışlığına inanmamalı. Köktencilik önce köktenciye köküne kadar girer, içeride totalitarizmi katleder, sonra özgürlüğü döller ve hemen akabinde de katar zulmü önüne kırbaçlar ölümüne. İnallahım perde!”

İşte bu saçma sapan düşünceleri aklından geçirerek entelektüel gevezelik eden Alice şuna kâni oldu en sonunda: “İnsanlara olan güvenimi yitireliberidir kendimi daha derin bir içeriğe sahip iletişim biçimlerinin keşfine vakfettim ben. Evet, ben zincirlerime şükrediyorum. Bu hale getirdiler işte beni. Hayal dünyamda boğulmaktan mutluyum. Tanrı zincirlerimi benden esirgemesin. Esirgemesin ki ona da şükredeyim. Ama sakın şunu sormadan edemeyeyim; deli olduğumun farkında olacak kadar akıllıyım ben, peki ya sen?!”

O, ki meçhuldür, kırbacını sıvazlayarak: “Kendime küstüm, kimseyi görüştürmüyorum kendimle, bu vesileyle de işte vurdum seni zincire kırbaçlıyorum ölümüne!”

İpini Koparan İdam Mahkûmu

Birkaçyüz milenyum evvel bir adamla bir kadın yaşarmış bir dağ başında. Bir dağ başında bu ikisi birbirlerini sevmekten yorulmuşlar bir gece. Bir gece bu ikisi anlamışlar ki çok küçüktü kalpleri birbirlerine duydukları sevgiyi kaldırmak için. Öyle bir sevgi ki yokmuş bu sevgiyi kaldıracak kalp yeryüzünde. Önce birinin kalbi ezilmiş bu sevgi altında, sonra ötekinin kalbi sığmayıp bu sevgiyi patlamış. Her yerde kalp ve sevgi parçaları, cesetleri, kalıntıları varmış. Uçmak hoş bir duyguymuş ama hayal gücünün bile ötesindeymiş çok hoş bir duygu olan uçmak o zamanlar. Anlamlıdır kelimeler.

Karınca yuvalarına benzermiş birkaçyüz milenyum evvel evren. Evren neden karınca yuvalarına benzermiş birkaçyüz milenyum evvel? Bu bir muammaymış. Bohemistan krallığının zalim kralı Bohem Kral “Akıntıya kapılmanın neresindedir suç unsuru?” diye sorarmış beş kere gecede. Cevap alamazmış bu adamla bu kadından.  Bu adamla bu kadın duymazmış ki Bohem Kral’ı.

Sevmekten ölmek, ölüm cezası, ölüme mahkum edilmek, su savaşları, kelaynaklar ve işte kalpsiz bir adamla kalpsiz bir kadın bir dağ başında her Allahın günü ölmeye ve bir dağ başında bir adamla bir kadın her Allahın günü dirilmeye mahkum edilmiş. Bir adamla bir kadın birkaç yüz milenyum evvel yaşarmış bir dağ başında ki bu ikisi birbirlerini sevmekten yorulmuşlar bir gece ve bu ikisi anlamışlar ki kalpleri sevemeyecek kadar küçük veya belki de sevgileri işte kalplerinin küçüklüğü kadar büyük yani işte ne kadar küçükse o kadar büyük, yani mesela sevgi o kadar büyük ki yokmuş bu sevgiyi kaldıracak kalp yeryüzünde ve Tanrı idama mahkum etmiş geriye kalan, bu adamla, Arthur Adamov’la, bu kadının, Luce Irigaray’ın, gerisinde kalan, bu  ikisinin dışında kalan bütün insanları. Adamın adı Adem’miş aslında, Kadının adı Havva… Bir elma gibi yuvarlanarak düşmüşler dünyaya.

O günden sonra işte her ipini koparan dünyaya düşmüş. Dünya düş görürmüş o gün bu gündür. Nereye düşsünmüş ki her ipini koparan idam mahkûmu dünyadan başka?!

Bir Roman ve Bir Hayat

Bir’in Acı Dolu Yaşamı ve Daha Başka Doğaüstü Hadiseler 

Bir’in annesi ve babası kendisi çok küçükken ölür.  Bir, beş yaşından itibaren sosyalist bir filozof tarafından büyütülür. Arada pek fazla bir şey olmaz, yıllar öyle gergin bir biçimde geçer; pek yakında patlak verecek olan savaştan henüz hiç kimsenin haberi yoktur. Bir, zamanının büyük bir kısmını kendisini evlat edinen sosyalist şahsiyetin kütüphanesindeki kitapları okuyarak geçirir.

Bir daha yirmi yaşındayken son derece radikal bir öğrenci dergisinin editörüyle evlenir. Çok geçmeden doktorlar başında çok tehlikeli bir beyin tümörü tespit ederler ki bu tümör acilen alınmalıdır Bir’in yaşamını sürdürebilmesi için. Ameliyat başarılı geçer ve tümör etkisiz hale getirilir. Ne var ki Bir çok geçmeden post-traumatic-stress-disorder(travma sonrası sinir bozukluğu) diye bilinen ruhsal bir sarsıntı geçirir. Bunun sebebi Bir’in kafatasının açılıp beynine müdahale edildiği düşüncesinin bir saplantı haline gelmesidir. Zaman geçtikçe bu karanlık düşünceyle baş etmesini öğrenir Bir, ama kabusları kendi kontrolünde değildir ve hemen hemen her uyuduğunda rüyasında ameliyat sahnesini görmekle kalmaz adeta ameliyatı her gece yeniden tecrübe eder. Tümörün kendisi yok edilmiş olmasına rağmen tümörün alınmasıyla beyinde oluşan boşluk bu korkunç kabuslar tarafından istila edilir. Madde yerini madde-ötesi psişik deneyimlere bırakmıştır. Yaşamı dayanılmaz bir hal alan Bir intihara sıcak bakmaya başlar. İşte tam bu sıralarda Bir hamile olduğunu öğrenir, hem de ikizlere… Hamilelik Bir’i intihar düşüncesinden kesin ve kati şekilde vazgeçtirir. Üstelik artık kabus da görmemekte, beyin ameliyatını her gece uykuya daldığında tekrar tekrar yaşamamaktadır. Belli ki ikizler tümörün alınmasıyla beyinde yaratılan boşluğu dolduran kabusları yok etmiş ve beyindeki boşluğu rahimdeki varlıklarıyla doldurmuştur. Ancak lanet Bir’in peşini bırakmaz ve Bir hamile olduğunu öğrendikten üç hafta sonra son derece şiddetli baş ağrılarından muzdarip olmaya başlar. Doktorlar kendisine tümörün yeniden ürediğini ve bir operasyon daha gerektiğini söyler. Ve/fakat bu sefer durum daha da ciddidir. Kabusların ani yokluğunun yarattığı boşluk tümörün büyümüş bir halde geri gelmesine sebebiyet vermiş, dolayısıyla da bu sefer daha büyük ve hamilelikten ötürü aşırı derecede tehlike arbeden bir operasyon gerekmektedir. Bir’in tümörden kurtuluş şansı vardır ama tehlike ikizlerin de bu operasyon neticesinde yok olma riskinden kaynaklanmaktadır. İkizlerini riske atmak istemeyen Bir ameliyatı şiddetle reddeder. Doktorlar Bir’e kendi hayatını tehlikeye atmakta olduğunu söyler, ancak Bir kararlıdır; her ne pahasına olursa olsun ameliyat masasına yatmayacaktır.

Bir yaklaşık sekiz ay boyunca baş ağrılarından ötürü acıya mıhlanmış bir yaşam sürdürür. Dokuzuncu ayda ikizler gayet başarılı bir doğumla dünyaya gelirler. Doğumun hemen ardından, Bir daha ikizlerini kucağına bile alamadan, doktorlar beyin ameliyatını gerçekleştirirler. Ameliyat başarılı geçer ve Bir tüm bu yaşadıklarını anlatan psikolojik ve siyasi bir roman yazar. Bu roman bir kara-ütopya, geleceğe dair kara bir anlatı olarak da nitelendirilebilir. Roman Bir’in yıllardır çektiği tarifi imkansız acıların bir dökümüdür adeta ve edebiyat dünyasında büyük yankı uyandırır. Okuyucu romandan Bir’in el attığı her işte başarılı ve/fakat kendine güvensizlikten ötürü zaman zaman felce uğramaktan kurtulamayan bir kadın olduğunu öğrenir. Okuyucu anlar ki Bir ikizlerine iyi bir anne olmakla topluma faydalı bir devrimci olmak arasında gidip gelen çalkantılı bir yaşamın öznesidir/nesnesidir. Bir’in yazdığı romanın ana-teması aşağıda verilmiştir ki herkes durumun vahametini, manik-depresyonun faydalarını ve kişisel mevzuların nasıl tüm dünyayı ilgilendiren mevzular haline getirilebileceğini daha iyi kavrasın. Böylelikle psikolojik ve bedensel rahatsızlıkların siyasetle ve yaratıcılıkla ne denli alakalı olduğunun da idrak edileceğini ümit ediyorum. 

 Bir’in Kendi Hayatından Esinlenerek Yazdığı 2012 Adlı Roman’ın Ana-teması

Yıl 2012’dir. Üçüncü Dünya Savaşı kimsenin beklemediği bir biçimde patlak vermiş, zaten yapay olduğu uzun süredir sezilen sevgi ve barış hayalleri yerini tüm dünyada çok şiddetli içsel/dışsal-ötesi çatışmalara bırakmıştır.

İlk başlarda özellikle Kuzey Avrupa ülkeleri ve Fransa’da birer iç savaş şeklinde patlak veren bu savaş, daha sonra sınırları aşıp, ülkeler arasındaki barikatları yerle bir ederek dalga dalga tüm dünyaya yayılmıştır. Çatışmalar global ölçekte olduğu için kimse bu çatışmaları ne birer iç savaş, ne de birer dış savaş olarak niteleyebilmektedir. Artık iç düşman dış düşman kavramları anlamını yitirmiş, tüm dünya ülkelerindeki iktidarlarla muhalif güçler birbirine girmiştir. Mesele ne hangi milletin ötekinden üstün olduğu meselesidir, ne de savaşı hangi ülkenin kazanacağı meselesi. Küresel tahakküm küresel direnişe sebebiyet vermiş, tüm ülkelerdeki muhalif güçler kendi ülkelerindeki iktidarlara karşı amansız bir mücadeleye girişmiştir. Eğer bir ülkedeki muhalif güçler zayıf düşmüşse derhal o ülkeye diğer ülkelerden binbir zorlukla da olsa takviye güçler gönderilmektedir.

Savaşın yayılmadığı nokta kalmamış, bütün roller değişmiş, dünya neredeyse ters yönde dönmeye başlamış ve hastalar doktorlara, sömürülenler sömürenlere, ezilenler ezenlere, materyalistler metafizik ideologlarına karşı amansız bir direnişe girişmişlerdir. Saldırganlık ve şiddet daha önce hiç görülmemiş bir biçimde had safhadadır. Gelinen noktada artık ya global kapitalist düzen yerle bir edilecektir, ya da demokratik-sosyalizm daha ana rahminden çıkamadan ilelebet tarihe gömülecektir. Hiç kimsenin kaçacak deliği yoktur, ki zaten hiç kimse de kaçacak delik aramamakta, aksine herkes saklandığı delikleri tıkayıp savaşa katılmaya can atmaktadır.

Barikatlar her yerde, savaş ve ölüm bir yaşam biçimi halindedir. Ölüm yaşamın bir parçası haline gelmiş, hastalıklar sağlıklı bir geleceğin koşuluna dönüşmüştür. Muhalif güçler karşılarında buldukları acımasız kolluk kuvvetlerine karşı tüm olumsuzlukları birer silah haline çevirmiş, en olumsuz gibi görünen koşullar global kapitalist sistemin kökten ve tamamen imhası için birer araç haline gelmiştir.

Eğer demokratik-sosyalistler için amaç mevcut düzeni topyekün yerle bir etmekse, global kapitalizmin muhafazakarları içinse amaç karşı güçleri yeryüzünden sonsuza kadar silmektir gelinen noktada. Mesele bir ölüm kalım meselesidir. 

Bir’in Kitabının Arkasındaki Tanıtım Yazısı

Yaşamı olumlayıcı duruşuyla tez-antitez-sentez geleneğini yerle bir eden Bir’in bu kitabı insanın bölünmüşlüğüne, dünyaya fırlatılmışlığına ve kendini içinde bulduğu çaresizliğe yenik düşmektense olumsuz durumların olumlu durumlara, imkânsızlıkların ise birer imkâna dönüştürülebileceğini kanıtlar nitelikte bir eserdir. Bir’in tamir edilemez ruhsal ve fiziksel örselenmişliğe, zamana ve ölüme karşı giriştiği bu amansız direnişin çözümü sevgide bulan öyküsünü dinlemeye hazır mısınız?

Bu Durumdan Çıkan Sonuç

Bir kendi vücudu içerisinde deneyimlediği iyi ile kötü arasındaki çatışmayı dünyadaki iyi ile kötü arasındaki bir savaş olarak duyumsamış ve bu durumu kara-ütopik bir romana dönüştürmüştür. Böylelikle Bir acılarına yenik düşmek yerine onları önüne katarak kırbaçlamayı başarmıştır. Eğer bunalımlı bir şahsiyet biraz yetenekliyse evden çıkıp toplumsallaşma uğruna saçmalamak yerine odaya kapanıp yaratıcılığa, yani yazarlığa, müziğe veya ressamlığa yönelirse kendine çok büyük bir iyilik etmiş olur. Bunalımlı kişi böylelikle mutsuz bilincini kendi lehine çevirerek eserlerine bunalımının damgasını vurur ve topluma faydalı bir insan olarak tımarhanede saygın bir hasta konumuna düşmekten kurtulur.